NoclegiAtrakcje turystyczneImprezyGastronomiaLast minuteGaleria zdjęćSpołeczność
Domki letniskowe Pomorskie
Agroturystyka Pomorskie
Kwatery prywatne Pomorskie
Apartamenty Pomorskie
Pensjonaty Pomorskie
Hotele Pomorskie
Ośrodki wypoczynkowe Pomorskie
Campingi pola namiotowe Pomorskie
imprezy integracyjne Pomorskie
wypożyczalnie sprzętu Pomorskie
czarter jachtów Pomorskie
śluby, wesela Pomorskie
Zamki, ruiny Pomorskie
Bractwa rycerskie Pomorskie
kopalnie, jaskinie, podziemia Pomorskie
Inne imprezy Pomorskie
Bary Pomorskie
Zobacz profil klubowicza TintuLintu

Twierdza Wisłoujście

dodał(a): TintuLintu
ostatnia aktualizacja 2010-04-11 13:44
Drukuj artykuł
Zbudowana na morskim brzegu jako latarnia morska, dziś stoi 500 metrów od brzegu Bałtyku i stanowi unikatowy obiekt obronnego zespołu portowego.

Nazwa Wisłoujście pochodzi z czasów, gdy ujście Wisły do Bałtyku znajdowało się na północ od twierdzy, w bezpośrednim jej sąsiedztwie. Było to miejsce o dużym znaczeniu strategicznym, ponieważ pozwalało kontrolować ruch statków wpływających i wypływających z Gdańska. Port gdański znajdował się wówczas nad Motławą, kilka kilometrów od brzegu morskiego. Wisłoujście osłaniało Gdańsk od strony morza i uniemożliwiało zaskoczenie miasta przez nieprzyjaciela.
Pierwsze wzmianki o istnieniu strażnicy w tym miejscu pochodzą z XIV wieku. Strażnica ta była budowlą drewnianą, często niszczoną przez nieprzyjaciół i siły natury w postaci silnych sztormów.

Po wyswobodzeniu się Gdańska spod panowania krzyżackiego, w 1482 roku wzniesiono murowaną wieżę cylindryczną, która miała służyć do celów obronnych oraz jako latarnia morska. Na jej szczycie w nocy rozpalano ogień, aby wskazywał drogę statkom zmierzającym do Gdańska. Sama wieża nie dawała dostatecznej obrony, wobec tego w latach 1518 - 1521 wokół latarni zbudowano drewniane umocnienia, w których stacjonowali strażnicy.
W 1562 roku w miejscu drewnianych umocnień wzniesiono trzykondygnacyjny, murowany wieniec z kazamatami. W latach 1573 - 1577 wieżę i wieniec otoczono prostokątnym murem obronnym z blokhauzami w narożach. Dodatkowo całość otoczono palisadą i fosą wodną.

W 1584 roku, po konflikcie Gdańska z królem Stefanem Batorym, rozpoczęto naprawę i modernizację twierdzy. Naprawiono wieniec i wieżę, którą podniesiono o trzy kondygnacje. Nie odbudowano natomiast blokhauzów. W 1593 roku wieżę przykryto renesansowym hełmem.
W latach 1586 - 1602 wokół wieńca wzniesiono czterobastionowy Fort Carre. Bastiony posiadały kazamaty i działobitnie. Ściany bastionów wymurowano z cegły, wzmacniając ich naroża ciosami kamiennymi. Bastiony nosiły nazwy: Artyleryjski, Ostroróg, Południowo-Wschodni i Furta Wodna. W czole tego bastionu znajdowało się wyjście na zewnątrz, do mogących tu przybijać statków. Fort Carre otoczono fosą, zasilaną wodami Wisły. Przez fosę prowadził most zwodzony do bramy fortu, umieszczonej w murze między bastionami. Na portalu wejściowym widnieje data 1602, która świadczy o zakończeniu prac modernizacyjnych w twierdzy.

W latach 1624 - 1625 w celu osłonięcia fortu przed bezpośrednim atakiem, zbudowano Szaniec Wschodni, składający się z pięciu bastionów i dwóch rawelinów, poprzedzonych fosą. Bastiony te noszą nazwy: Wiślany, Bielnik, Świński Łeb, Ostroróg i Pucki. Na lewym brzegu Wisły powstał bliźniaczy Szaniec Zachodni.

W połowie XVII wieku wokół wieńca zbudowano Domki Oficerskie. Były to dwukondygnacyjne kamieniczki zwieńczone trójkątnymi szczytami, które służyły za mieszkania oficerom załogi twierdzy. Jedną z takich kamieniczek był Dom Komendanta. Wejście do tego domu prowadziło schodami na piętro, poprzez kamienny, ozdobny portal i taras z kamienną balustradą.
W 1709 roku spłonęła wieża. Pożar zniszczył hełm i wnętrze wieży. Podczas odbudowy wieżę podwyższono i przykryto hełmem późnobarokowym.

Na skutek działalności wód morskich i Wisły, uformował się półwysep Westerplatte na północ od twierdzy, który oddzielił ją od morza. Z powodu odsunięcia się brzegu morskiego od twierdzy, w 1758 roku podjęto decyzję o wyłączeniu latarni morskiej na wieży. Funkcję tę przejęła latarnia w Nowym Porcie, ale wieża w twierdzy nadal służyła jako punkt obserwacyjny.
Późnobarokowy hełm na wieży przetrwał do 1889 roku, kiedy spłonął od pioruna. Później przykryto wieżę wysokim stożkiem z czarnego łupka.

Twierdza Wisłoujście była świadkiem wielu wydarzeń, ważnych dla historii Polski i Gdańska.
Szturmował ją król Stefan Batory, flota Zygmunta III Wazy stacjonująca w twierdzy stoczyła zwycięską bitwę pod Oliwą z wojskami szwedzkimi. Twierdza broniła również legalnie wybranego króla Stanisława Leszczyńskiego, stawiała opór wojskom napoleońskim, a później pruskim i rosyjskim.

Po I wojnie światowej Gdańsk zdemilitaryzowano, a twierdza stała się bazą żeglarską.
Podczas II wojny światowej służyła za magazyny, a w 1945 roku uległa dużym zniszczeniom podczas ostrzału artyleryjskiego.

Po wojnie prowadzono prace budowlane i rekonstrukcyjne w twierdzy, która w 1974 roku została przekazana w zarząd Muzeum Historii Miasta Gdańska.

Twierdza Wisłoujście jest unikalnym w skali Europy i świata zabytkiem sztuki fortyfikacyjnej, z nawarstwiającymi się na przestrzeni wieków, różnymi stylami architektonicznymi. Do dziś zachowała się wieża, wieniec wokół wieży, domki oficerów z domem komendanta, umocnienia Fortu Carre oraz Szaniec Wschodni z jednym rawelinem.

Twierdza jest częściowo udostępniona do zwiedzania, tel.: 58 343 14 05, e-mail: twierdza@mhmg.pl

Rozwinięcia klubowiczów

dodaj rozwinięcie do artykułu
Dodaj rozwinięcie do artykułu

Galeria zdjęć Twierdza Wisłoujście

pokaż całą galerię zdjęć
Twierdza Wisłoujście - obraz olejny autorstwa Awich
Dodaj zdjęcie do galerii - podziel się wrażeniami z tego miejsca
Uwaga! Akceptowane formaty to jpg, gif, png
Plik zdjęcia

Opis do zdjęcia

Wasze komentarze

Twierdza Wisłoujście

  • Kraina:Pomorskie
  • Miejscowość:Gdańsk
  • Okolica:gdański
  • Kategoria:Fortyfikacje i umocnienia
  • Odwiedzin:2696
Jak oceniasz ten materiał:
0 16

My tu byliśmy

pokaż więcej

W okolicy

© 2009-2017 Intour.pl - Wszelkie prawa zastrzeżone.
logo dotpay
Rozliczenia transakcji kartą kredytową i e-przelewem
przeprowadzane są za pośrednictwem Centrum Rozliczeniowego Dotpay
zamknij okno
Fotografia stanowi własność autora. Kopiowanie i rozpowszechnianie fotografii bez jego zgody jest zabronione.