Ochronie poddano lasy położone na morenie czołowej o bogatej młodoglacjalnej rzeźbie.
Urozmaicona rzeźba Wzgórz Piłackich została ukształtowana w stadium pomorskim zlodowacenia bałtyckiego. Najwyższe wzniesienie w rezerwacie osiąga 210 m n.p.m., różnice wysokości sięgają 80 m , zbocza wyniesień są bardzo strome, mają nachylenie 30-40°. Morenowe wzgórza zbudowane są z piasków i żwirów zawierających głazy. W południowo-wschodniej części rezerwatu występują piaski sandrowe. Bór mieszany zajmuje 80% powierzchni rezerwatu , tworzą go drzewostany świerkowo-sosnowe z domieszką brzozy brodawkowatej. Sosny i świerki w wieku 100lat osiągają tu wysokość 30 m. W południowo-wschodniej części rezerwatu wykształciły się gleby rdzawe bielicowe, które pokrywa bór brusznicowy - teren ten zajmuje około 9% powierzchni rezerwatu. Około 7% powierzchni rezerwatu zajmują zespoły grądowe.
Rośliny objęte ochroną:
widłak spłaszczony
widłak goździsty
pomocnik baldaszkowy
tajęża jednostronna
widłak jałowcowaty

7 km - Kruklanki / góry, jeziora, rzeki - Jezioro Gołdopiwo
9 km - Brożówka / Pałace, dwory - Dworek w Brożówce
10 km - Kruklanki / inne atrakcje przyrodnicze - Kruklanki
10 km - Kruklanki / klasztory, kościoły - Kościół parafialny w Kruklankach
10 km - Rapa / Kurhany, cmentarze, grobowce - Piramida w Rapie
11 km - Grądy Kruklaneckie / Ciekawostki myśli technicznej - Most w Kruklankach
11 km - Pozezdrze / Fortyfikacje i umocnienia - Kwatera Himmlera w miejscowości Pozedrze
12 km - Stregiel / góry, jeziora, rzeki - Jezioro Stręgiel
14 km - Ściborki / inne atrakcje przyrodnicze - Republika Ściborska
15 km - Mieduniszki Wielkie / Pałace, dwory - Pałac w Mieduniszkach Wielkich
243 km - Szałkowo / Inne imprezy - XV Spotkania z Folklorem - Festiwal Folklorystyczny w Szałkowie
241 km - Siemiany / Koncerty - VII Festiwal "Nad Jeziorakiem" Siemiany 2012
22 km - Węgorzewo / Koncerty - Seven Festival Węgorzewo 2012
236 km - Rudzienice / Jarmarki i turnieje rycerskie - Jarmark Ludowy w Rudzienicach
72 km - Krutyń / Inne imprezy - Wycieczka autokarowa do Mazurskiego Parku Krajobrazowego
72 km - Mrągowo / Inne imprezy - Spływ kajakowy rzeką Dajną
2 km - Jakunówko / Agroturystyka
5 km - Przerwanki / Ośrodki wypoczynkowe
5 km - Kruklanki,Przerwanki / Domki letniskowe
6 km - Popioły / Agroturystyka
7 km - Kruklanki,Jeziorowskie / Agroturystyka
8 km - Kruklanki / Domki letniskowe
8 km - Brożówka / Domki letniskowe
9 km - Kruklanki,Brożówka / Agroturystyka
9 km - Kruklanki / Kwatery prywatne
9 km - Kruklanki / Agroturystyka
