Dwór Jełmuń

• dodaj komentarz +
• pokaż na mapie
• dodaj rozwinięcie +
• dodaj zdjęcie +
• atrakcje Jełmuń
• noclegi Jełmuń
• imprezy Jełmuń
• gdzie zjeść w okolicy

Jan z Olszyn nadał w 1397 r. Glandianowi i Mikołajowi (Prusom) 20 włók na prawie chełmińskim, położonych między jeziorem Jełmuń, a granicą biskupstwa warmińskiego. Na obdarowanych spoczywał obowiązek dwu służb zbrojnych. W ciągu wieków nie zmienił się charakter wsi, pozostała ona szlachecką.

W 1785 r. było tam 14 domów, w 1815 r. - 17 domów i 85 osób, 1838 24 domy i 204 mieszkańców. W 2. połowie XIX w. we wsi powstał dwór, do którego należało 11,5 włók ziemi. Zabudowa wsi ułożyła się w kształcie ulicówki wzdłuż jeziora, od którego zapożyczyła swoją nazwę (Allmoyne). Uczony Gerullis zaliczał ją do nazw prusko-litewskich, lit. 'alme' - ropa.

Polska nazwa Jełmuń pochodzi najprawdopodobniej od jemioły. Jełmuń otrzymał szkołę przed 1740 r. w 1818 r. wykładał w niej po polsku 54 dzieciom (również z Choszczewa) Jerzy Niesyta. Do 1939 r. pozostawała ona jednoklasowa, a w 1935 r. uczęszczało do niej 65 uczniów. Wieś ta należała do parafii w Sorkwitach. W roku 1939 liczyła 309 mieszkańców

Dawny, niewielki majątek ziemski malowniczo położony nad jeziorem Jełmuń, ok. 6 km na północny zachód od Sorkwit. Klarowne, typowe w kompozycji założenie, pięknie usytuowane w krajobrazie. Dwór na wzniesieniu, w punkcie środkowym zespołu, między parkiem schodzącym ku brzegom jeziora a czworokątem podwórza gospodarczego. W parku zachowane jeszcze szerokie otwarcie widokowe na jezioro. W XIX w. własność rodziny von Voisky, w pobliżu na sąsiednim wzgórzu zachował się cmentarz rodowy.

Klasycystyczny dwór pochodzi z 2 połowy XIX w. Założony na rzucie prostokąta, parterowy, przekryty dachem dwuspadowym. W elewacji frontowej (od strony parku i jeziora) ryzalit z trzema półkolistymi arkadami w przyziemiu, zwieńczony trójkątnym naczółkiem, poprzedzony półkolistym tarasem. Elewacja od strony podwórza znacznie skromniejsza.

Od 2000 r. dwór jest własnością prywatną. Obecnie jest remontowany.
Pod koniec sierpnia remont został zakończony i nastąpiło oddanie budynku.