NoclegiAtrakcje turystyczneImprezyGastronomiaLast minuteGaleria zdjęćSpołeczność
Domki letniskowe Dolnośląskie
Agroturystyka Dolnośląskie
Kwatery prywatne Dolnośląskie
Apartamenty Dolnośląskie
Pensjonaty Dolnośląskie
Hotele Dolnośląskie
Ośrodki wypoczynkowe Dolnośląskie
Campingi pola namiotowe Dolnośląskie
imprezy integracyjne Dolnośląskie
wypożyczalnie sprzętu Dolnośląskie
czarter jachtów Dolnośląskie
konferencje Dolnośląskie
Zamki, ruiny Dolnośląskie
Rekonstrukcje bitew Dolnośląskie
kopalnie, jaskinie, podziemia Dolnośląskie
Restauracje Dolnośląskie
Zobacz profil klubowicza TintuLintu

Jelenia Góra – Ratusz z Domem Siedmiu Mieszczan

dodał(a): TintuLintu
ostatnia aktualizacja 2018-04-14 07:34
Drukuj artykuł
Jeleniogórski ratusz stoi na prostokątnym rynku, ze wszystkich stron otoczonym trzypiętrowymi, malowniczymi domami podcieniowymi.

Jelenia Góra może poszczycić się wielowiekowym osadnictwem. Już w 1108 roku na pograniczu czesko-polskim książę Bolesław Krzywousty założył gród obronny. Gród zbudowano na wzgórzu, które dziś zwane jest Wzgórzem Krzywoustego. U stóp tego grodu rozwijała się osada rzemieślniczo-handlowa, która przywileje miejskie oparte na prawie magdeburskim otrzymała przed 1288 rokiem.

Nie wiadomo, kiedy powstał pierwszy ratusz w Jeleniej Górze, ani czy był to budynek drewniany, czy też od razu murowany. Wiadomo natomiast, że pierwszy ratusz z murowaną piwnicą istniał tu prawdopodobnie już w XIV wieku. Pierwsza pisemna informacja o ratuszu pochodziła z 1361 roku, a dotyczyła ona winiarni w ratuszowych piwnicach.

Do 1392 roku Śląsk, a wraz z nim Jelenia Góra należały do Piastów, później do Czech, a od 1527 roku do Habsburgów.

W 1549 roku w mieście wybuchł potężny pożar, który strawił również ratusz miejski.
Niezwłocznie przystąpiono do odbudowy ratusza. Już w 1550 roku stanął na rynku renesansowy budynek ratusza. Była to budowla wzniesiona na planie prostokąta. W budynku ratusza mieściła się sala obrad Rady Miejskiej, archiwum, skarbiec miejski, w piwnicach funkcjonowała winiarnia, a na parterze sala, w której przyjmowano oficjalnych gości, ale też organizowane były wesela dla mieszkańców Jeleniej Góry.
W 1570 roku przy ścianie ratusza wzniesiono czworoboczną wieżę z osobnym wejściem. Obok wieży zbudowano remizę strażacką i budynek wagi. W grudniu 1594 roku na wieży zawieszono dzwon. Jeszcze w XVI wieku na wieży ratuszowej zamontowano 24-godzinny zegar wieżowy. W 1604 roku zegar ten zastąpiono zegarem 12-godzinnym, a na dachu wybudowano małą wieżyczkę z niewielkim dzwonem, który wybijał godziny. Obok ratusza stanął pręgierz – miejsce wykonywania kar hańbiących.
Podczas wojny 30-letniej ratusz dzielił losy miasta. Jelenia Góra była kilkakrotnie ostrzeliwana, kilka razy miasto spłonęło, a także zostało splądrowane. Kilkakrotnie płonął również ratusz, a jego mury zostały nadwątlone. Spłonęły i poginęły ważne dokumenty miejskie, przechowywane w archiwum ratuszowym, jak rejestry, akta, czy księgi publiczne.
Kiedy w 1648 roku zakończyła się wojna, miasto było w opłakanym stanie. Ratusz, kościoły, domy mieszkalne, warsztaty były zniszczone, nadpalone, z nadwątloną konstrukcją budowli. Miasto odbudowano i przywrócono normalne życie i dawny ład.
W 1686 roku ratusz miejski przeszedł gruntowny remont, podczas którego umieszczono na nim napis: „Wzniesiono przez miasto Jelenia Góra w roku, gdy odbito Budę” (wojska cesarskie wypędziły Turków z Budy i Pesztu).
W nocy z 27 na 28 lutego 1739 roku huragan powalił osłabioną wieżę, która rozpadła się, miażdżąc część ratusza, remizę strażacką, budynek wagi, ludwisarni i aptekę.

W 1740 roku Prusacy zajęli Śląsk, rozpoczynając I wojnę śląską, która zakończyła się w czerwcu 1742 roku. Śląsk przeszedł w ręce Królestwa Prus.
W 1772 roku wyburzono resztki ruin ratusza i podjęto decyzję o budowie nowego.
11 czerwca 1744 roku pod południowo-wschodni narożnik nowego ratusza wmurowano kamień węgielny, a następnie rozpoczęto budowę według projektu Chrystiana Gotlieba Hedemanna.
Niestety, podczas budowy ratusza, w sierpniu 1744 roku rozpoczęła się II wojna śląska, w wyniku czego miasto kilkakrotnie przechodziło raz w ręce Austriaków, a raz Prusaków. Wojna ta zakończyła się w grudniu 1745 roku, a bogaty Śląsk wraz z Jelenią Górą na ponad 200 lat stał się częścią Królestwa Prus, a potem Cesarstwa Niemieckiego.

Budowa samego ratusza została ukończona w 1747 roku. 27 września miało miejsce uroczyste otwarcie i poświęcenie nowego gmachu, wzniesionego w stylu klasycystycznym. Wiosną 1748 roku rozpoczęto budowę czworobocznej wieży ratuszowej, którą ukończono latem 1749 roku. Wieża została przykryta miedzianą kopułą i hełmem z latarnią. Pod kopułą umieszczono mechanizm zegara, a na jej powierzchni cztery tarcze zegarowe.
13 września 1749 roku o godz. 12.00 pierwszy raz uderzył dzwon zegara ratuszowego, a 3 dni później o godz. 7.00 z galeryjki wieży ratuszowej hejnalista odtrąbił pierwszy sygnał godzinowy. Później z tej galeryjki hejnalista grał miejski hejnał.
W piwnicach ratusza zorganizowano restaurację i winiarnię, z których zyski czerpało miasto.
W 1754 roku obok ratusza stanął nowy pręgierz. Stary został rozebrany przez Prusaków w 1740 roku, jako znienawidzony symbol ucisku władzy Habsburgów.

Na początku XX wieku budynek ratusza jeleniogórskiego stał się zbyt ciasny. Na potrzeby władz miejskich wykupiono wówczas i przyłączono do ratusza siedem sąsiednich kamieniczek, stojących w bloku śródrynkowym. Przebudowano ich wnętrza dla potrzeb urzędu, lecz trudno było połączyć kamienice z głównym gmachem ratusza, ponieważ między tymi budynkami przebiegała linia tramwajowa. Poradzono sobie z tym problemem, budując w 1910 roku malowniczy, przeszklony, kryty ganek na wysokości pierwszego piętra, który połączył gmach ratusza z kamieniczkami. Od tej pory siedzibę władz zaczęto nazywać Ratuszem z Domem Siedmiu Mieszczan.

Taki właśnie ratusz połączony z kamieniczkami przetrwał do dziś na rynku jeleniogórskim.
Główny budynek ratusza stoi w zachodniej części rynku. Jest to klasycystyczna budowla, wzniesiona na planie prostokąta. Ten trzykondygnacyjny gmach przykryty jest czterospadowym, ceramicznym dachem mansardowym z łukowo zamkniętymi lukarnami. W centralnym miejscu dachu wznosi się dwukondygnacyjna wieża, u dołu czworoboczna, wyżej, ponad gankiem z balustradą, przechodząca w czworoboczny tambur ze ściętymi narożami. Wieżę przykrywa miedziana kopuła z czterema tarczami zegarowymi, zwieńczona barokowym hełmem z latarnią.
Elewacja północna i południowa tworzą dwie, nieomal bliźniacze fasady. Osie elewacji zaakcentowane są niezbyt wydatnymi ryzalitami, zwieńczonymi trójkątnymi frontonami. W ryzalitach fasad umieszczone są okrągłołukowe, kamienne portale, flankowane łukowo zamkniętymi oknami. Nad portalami znajdują się niewielkie balkoniki, na które prowadzą szerokie, okrągłołukowo zamknięte drzwi balkonowe, z łukowo zamkniętymi oknami po bokach. Obie fasady różnią jedynie okrągłołukowo zamknięte okna skrajne na parterze elewacji południowej. Łukowo zamknięte okna znajdują się również na parterze i I piętrze ryzalitów elewacji bocznych. Pozostałe okna posiadają proste, kamienne obramienia. Wszystkie elewacje ratusza rozdzielone są powyżej parteru wydatnym gzymsem. Pod południowym frontonem umieszczona jest dekoracyjna, kamienna wstęga z łacińskim napisem, który tłumaczy się: „Miasto założył Bolesław Krzywousty w 1108 roku”. Łaciński napis po północnej stronie ratusza, w tłumaczeniu brzmi: „Po ośmiu latach od nagłego zawalenia się wieży ratusz odbudowano ku ozdobie i pożytkowi”.
Wewnątrz ratusza znajduje się przestronny hol, do którego można wejść z obu stron budynku. Parter zajmuje Urząd Stanu Cywilnego z reprezentacyjną Salą Ślubów.
W holu I piętra w 1958 roku umieszczono odlaną z brązu tablicę z wizerunkiem Bolesława Krzywoustego. Formę wykonał jeleniogórski rzeźbiarz Z. Jedliński, według rysunku Jana Matejki. Płyta odlana została ze złomu zebranego przez mieszkańców miasta i wmurowana w ścianę holu ratusza z okazji 850-lecia Jeleniej Góry.
Balustrady schodów prowadzących na II piętro dekorowane są płaskorzeźbami z motywami legend o karkonoskim Duchu Gór. Dekoracje te wykonane zostały w cieplickiej Szkole Snycerskiej Ernesta Rülkego, w latach 30. XX wieku.
Inne płaskorzeźbione płyty dekorują Salę Rajców na II piętrze. Umieszczono tam 26 scen przedstawiających historię miasta – od czasów najdawniejszych po współczesne. Po 1945 roku z sali obrad zdjęto część płaskorzeźb, nawiązujących tematycznie do okresu nazistowskiego, a na to miejsce Polska Szkoła Rzemiosł Artystycznych wykonała inne, gloryfikujące okres PRL-u. W holu II piętra znajduje się płaskorzeźba przedstawiająca panoramę Jeleniej Góry na tle Karkonoszy, z jeleniem – symbolem miasta na pierwszym planie.
Będąc w ratuszu warto zwrócić uwagę na ozdobne kraty nad schodami, pochodzące z lat 30. XX wieku.
W podziemiach ratusza, gdzie dziś znów mieści się restauracja, można obejrzeć relikty murów poprzednich budowli – gotyckich z połowy XIV wieku i renesansowych z XVI wieku.

Kamieniczki, zwane dziś Siedmioma Domami lub Domem Siedmiu Mieszczan, po przyłączeniu do ratusza zostały przebudowane. W tych kamieniczkach, połączonych wspólnymi ścianami, dziś mieszczą się wydziały Urzędu Miasta: Wydział Kultury i Turystyki, Rozwoju Miasta, Edukacji i Sportu i in. Trzykondygnacyjne kamieniczki przykryte są dwoma wspólnymi dachami z lukarnami. Od strony ratusza jest wyższy dach dwuspadowy, przykrywający trzy domy, natomiast od strony wschodniej – niższy, trzyspadowy dach, przykrywający cztery kamieniczki. Dziś jedynie kolory elewacji pozwalają policzyć, ile ich pierwotnie było, zwłaszcza, że wejście z rynku jest tylko do jednej z nich. W 2000 roku w jednej z kamieniczek odkryto średniowieczną studnię o głębokości 12 m i średnicy 2,5 m. Zabezpieczono ją grubą, przeźroczystą szybą i podświetlono. Można ją obejrzeć na parterze budynku.

Dom Siedmiu Mieszczan łączy z ratuszem malownicza, przeszklona galeryjka, wsparta na szerokiej arkadzie, zwieńczona herbem Jeleniej Góry. Pod tą arkadą na początku XX wieku przebiegała linia tramwajowa. W 1997 roku, w 100 rocznicę uruchomienia pierwszej linii tramwajowej w Jeleniej Górze, w ścianę ratusza, pod galeryjką łączącą ratusz z kamieniczkami, wmurowano tabliczkę pamiątkową. Tramwaje jeleniogórskie kursowały do 1969 roku. Na pamiątkę miejskiej komunikacji tramwajowej, pozostawiono pod galeryjką fragment torów, a przed ratuszem jeden wagon tramwaju, gdzie zorganizowano kiosk z pamiątkami, pocztówkami, przewodnikami i mapami okolic Jeleniej Góry.

Przy wschodniej elewacji Domu Siedmiu Mieszczan w 2008 roku, w 900-lecie miasta, na wysokim postumencie ustawiono pomnik przedstawiający głowę jelenia z rozłożystymi rogami. Po bokach postumentu umieszczono herby miast partnerskich. Przed pomnikiem, w bruku rynku umieszczona jest metalowa płyta „Znaki Przyjaźni”, pod którą zamurowano skrzynię pamięci, zawierającą pamiątki z 2008 roku. Skrzynia pamięci ma być wydobyta i otwarta w 2018 roku, kiedy mieszkańcy Jeleniej Góry będą obchodzić wielki jubileusz 1000-lecia istnienia miasta.

Na jeleniogórskim rynku odbywa się wiele imprez plenerowych. M.in. w Jeleniej Górze od 1983 roku, każdego lata odbywa się najstarszy w Polsce Festiwal Teatrów Ulicznych. Impreza ta w 2013 roku doczekała się swojego Pomnika Teatrów Ulicznych. Znajduje się on na rynku, a właściwie na południowo-wschodnim narożniku ratusza. Przedstawia szczudlarza wyłaniającego się z budynku, dlatego też popularnie nazywany jest Szczudlarzem Jeleniogórskim.

Niejednego turystę dziwi w podgórskim mieście fontanna Neptuna – boga mórz i oceanów. Mieści się ona na rynku, przy południowym wejściu do ratusza. Wykonany z piaskowca XVII-wieczny posąg Neptuna pierwotnie zdobił jedną z podmiejskich rezydencji. W połowie XIX wieku przeniesiono go na rynek i postawiono na cokole w miejscu starej studni miejskiej z 1727 roku, a wokół urządzono fontannę. Fontanna Neptuna stoi do dziś, a postać boga mórz symbolizuje szerokie zamorskie kontakty handlowe miasta. Jelenia Góra importowała do różnych krajów doskonałe płótno, produkowane w mieście i okolicach.

Rozwinięcia klubowiczów

dodaj rozwinięcie do artykułu
Dodaj rozwinięcie do artykułu

Galeria zdjęć Jelenia Góra – Ratusz z Domem Siedmiu Mieszczan

pokaż całą galerię zdjęć
Rynek w Jeleniej Górze - pod tą galeryjką jeździł tramwajRatusz w Jeleniej Górze z Domem Siedmiu Mieszczan, widok od północnego wschoduRatusz w Jeleniej Górze z Domem Siedmiu MieszaczanRatusz w Jeleniej Górze - elewacja północnaRatusz w Jeleniej Górze z galeryjką, elewacja południowaJelenia Góra - Dom Siedmiu Mieszczan, elewacja wschodniaRatusz w Jeleniej Górze - impreza plenerowa na rynkuRatusz w Jeleniej Górze - elewacja południowaRatusz w Jeleniej Górze - inskrypcja na elewacji północnejRatusz w Jeleniej Górze - elewacja północna
Dodaj zdjęcie do galerii - podziel się wrażeniami z tego miejsca
Uwaga! Akceptowane formaty to jpg, gif, png
Plik zdjęcia

Opis do zdjęcia

Wasze komentarze

Jelenia Góra – Ratusz z Domem Siedmiu Mieszczan

  • Kraina:Dolnośląskie
  • Miejscowość:Jelenia Góra
  • Okolica:jeleniogórski
  • Kategoria:Zabudowa miejska
  • Odwiedzin:304
Jak oceniasz ten materiał:
0 6

Ciekawostki Dolnośląskie


Imprezy Dolnośląskie


Noclegi Dolnośląskie


W okolicy

© 2009-2018 Intour.pl - Wszelkie prawa zastrzeżone.
logo dotpay
Rozliczenia transakcji kartą kredytową i e-przelewem
przeprowadzane są za pośrednictwem Centrum Rozliczeniowego Dotpay
zamknij okno
Fotografia stanowi własność autora. Kopiowanie i rozpowszechnianie fotografii bez jego zgody jest zabronione.