NoclegiAtrakcje turystyczneImprezyGastronomiaLast minuteGaleria zdjęćSpołeczność
Domki letniskowe Wielkopolskie
Agroturystyka Wielkopolskie
Kwatery prywatne Wielkopolskie
Apartamenty Wielkopolskie
Pensjonaty Wielkopolskie
Hotele Wielkopolskie
Ośrodki wypoczynkowe Wielkopolskie
Campingi pola namiotowe Wielkopolskie
wypożyczalnie sprzętu Wielkopolskie
imprezy integracyjne Wielkopolskie
czarter jachtów Wielkopolskie
śluby, wesela Wielkopolskie
Zamki, ruiny Wielkopolskie
Biesiady i turnieje rycerskie Wielkopolskie
kopalnie, jaskinie, podziemia Wielkopolskie
Kabarety, spektakle Wielkopolskie
Pizzerie Wielkopolskie
Zobacz profil klubowicza TintuLintu

Kalisz – cerkiew prawosławna

dodał(a): TintuLintu
ostatnia aktualizacja 2019-01-28 14:02
Drukuj artykuł
Cerkiew pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła jest obecnie jedyną, ale nie była pierwszą świątynią prawosławną w Kaliszu.

Do Polski wielokrotnie przybywały grupy chrześcijan obrządku bizantyjskiego (wschodniego). Zdarzało się to w różnych okresach i z różnych powodów. Tak było również w Kaliszu.
Początki kościoła wschodniego w Kaliszu sięgają połowy XVIII wieku, kiedy przybyli tu uchodźcy z Macedonii, którzy obawiając się prześladowań, uciekli z imperium tureckiego. To oni, zwani tu Grekami, tworzyli podwaliny kościoła tradycji wschodniej. W 1782 roku, w kamienicy we wschodniej pierzei rynku zorganizowali pierwszą swoją kaplicę.

Kiedy z Kalisza do Śremu i Gniezna przeniesiono konwent klarysek, w 1818 roku dawny kościół klarysek pw. Ofiarowania Matki Boskiej przy ul. św. Stanisława Komisja Wyznań Religijnych oddała miejscowym Grekom na świątynię. Gmina macedońska utworzyła tam pierwszą w Kaliszu cerkiew wg projektu Sylwestra Szpilowskiego. Adaptacja obiektu trwała do 1825 roku. Wtedy świątynia została konsekrowana pw. św. Anastazego, a przez kaliszan nazywana była kaplicą grecką.

Po utworzeniu w 1815 roku Królestwa Polskiego (zależnego od Rosji), granica prusko-rosyjska przebiegała w pobliżu Kalisza, a przejście graniczne znajdowało się w Szczypiornie. Zachodziła wówczas potrzeba, aby w Kaliszu stacjonował duży garnizon wojsk rosyjskich.
Po upadku Powstania Listopadowego, w ramach represji carskich zlikwidowano w Kaliszu Korpus Kadetów – elitarną szkołę wojskową dla dzieci i młodzieży pochodzenia szlacheckiego z zaboru pruskiego, utworzoną w 1795 roku.
W budynku musztry dawnego Korpusu Kadetów, władze carskie zorganizowały prawosławną cerkiew garnizonową dla żołnierzy rosyjskich. Cerkiew konsekrowano w 1832 roku pw. św. Jerzego.
W 1835 roku parafię grecką włączono do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, a grecką kaplicę św. Anastazego przeniesiono do garnizonowej cerkwi prawosławnej św. Jerzego. Od tej pory cerkiew św. Jerzego służyła żołnierzom rosyjskim i cywilnym wyznawcom prawosławia, natomiast dawną cerkiew grecką początkowo przebudowano na dom mieszkalny, a w 1841 roku rozebrano. Cerkiew św. Jerzego funkcjonowała do wybuchu I wojny światowej. Jako miejsce kultu ostatecznie została zlikwidowana po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Pamiątką po czasach „cerkiewnych” jest jedna z trzech wieżyczek nad wejściem, które były wówczas zwieńczone baniastymi hełmami. Dziś w Budynku Musztry dawnego Korpusu Kadetów mieści się Centrum Kultury i Sztuki.
Po powstaniu na terenie zaboru rosyjskiego wprowadzono administrację według wzorów rosyjskich. W 1837 roku województwa przemianowano na gubernie, wobec czego Kalisz stał się miastem gubernialnym. Władzę nad guberniami sprawowali urzędnicy carscy – gubernatorzy. W 1845 roku gubernia kaliska została zniesiona, a utworzony wówczas powiat kaliski znalazł się w guberni warszawskiej.

Po upadku Powstania Styczniowego, w 1867 roku Kalisz znów ustanowiono stolicą guberni. Wtedy to do Kalisza zaczęło napływać coraz więcej Rosjan wraz z rodzinami. Byli to wojskowi, funkcjonariusze policji oraz urzędnicy administracji carskiej.
Dla tak szerokiej rzeszy wyznawców prawosławia cerkiew św. Jerzego stała się zbyt mała i zbyt skromna. Powstała więc konieczność wybudowania nowej cerkwi, godnej miasta gubernialnego. W 1875 roku rozebrano kamienicę w jednym z najbardziej reprezentacyjnych miejsc Kalisza, zaraz za dawną Bramą Toruńską, obok kolegiaty NMP, gdzie dziś jest plac Jana Pawła II. W miejscu rozebranej kamienicy rozpoczęto budowę nowej, okazałej cerkwi.


Na wjeździe od strony Warszawy stanęła monumentalna świątynia z cechami architektury bizantyjskiej, która miała nadać miastu bardziej rosyjski charakter. Sobór zwieńczony pięcioma orientalnymi kopułami został konsekrowany w 1877 roku przez archireja warszawskiego Leoncjusza, pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Była to ważna uroczystość, w której uczestniczył również generał gubernator warszawski – Paweł Kotzebue.
Sobór Pietropawłoski Autokefalicznego Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego funkcjonował tylko 33 lata. W wolnej Polsce, w 1919 roku podjęto decyzję o rozbiórce świątyni znienawidzonego okupanta. Prace rozbiórkowe trwały z dość długimi przerwami do 1930 roku.
Dziś jeden z prawosławnych krzyży soboru wieńczy pomnik Tysiąclecia Chrztu Rusi 988 – 1988, na cmentarzu Wojskowym na Majkowie.
Ikonostas z kaliskiego soboru Piotra i Pawła trafił do Poznania, gdzie zdobi cerkiew św. Mikołaja.

Po odzyskaniu przez Polaków niepodległości, kaliska społeczność prawosławna nie posiadała własnej świątyni, a była to wówczas dość liczebna grupa. Prawosławni organizowali nabożeństwa w kapliczkach cmentarnych na Czaszkach i w Majkowie, a od 1926 roku w odzyskanym budynku parafialnym przy ulicy Nicałej.
Kiedy w listopadzie 1924 roku Patriarchat Konstantynopolitański nadał autokefalię (niezależność od innych patriarchów) Polskiemu Kościołowi Prawosławnemu, prawosławni wierni zaczęli starać się o zgodę na budowę nowej cerkwi. Zaprojektowanie nowej świątyni powierzono architektowi Michałowi Zenowiczowi. Pod koniec 1928 roku plany zostały zatwierdzone. W kwietniu 1929 roku położono kamień węgielny pod budowę nowej cerkwi prawosławnej. Świątynię usytuowano w pobliżu parku miejskiego, w cichym zakątku przy ulicy Niecałej, w pobliżu budynku parafialnego. Budowę nadzorował inż. Albert Nestrypke. Do budowy nowej cerkwi wykorzystano materiały budowlane z wciąż rozbieranego soboru Pietropawłowskiego. 8 stycznia 1930 roku poświęcono cerkiew w stanie surowym, a we wrześniu tego roku wyposażoną świątynię oddano do użytku.
Nowa cerkiew przejęła z rozebranego soboru część wyposażenia, sprzęty liturgiczne oraz patronów – Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Ze starego soboru pochodzi również otoczona kultem ikona Matki Bożej Tychwińskiej, która cudem uniknęła zniszczenia podczas II wojny światowej, kiedy to pocisk z pistoletu przeszedł przez szybę osłaniającą, ale nie uszkodził ikony.
Ikonostas i niektóre utensylia liturgiczne pochodzą ze zlikwidowanej cerkwi w Sieradzu.

Cerkiew kaliską przy ul. Niecałej wzniesiono w stylu neoromańskim. Jest to jednonawowa świątynia z węższym i niższym prezbiterium, zamkniętym trójbocznie.
Dwukondygnacyjna fasada, u dołu na planie prostokąta, natomiast górną kondygnację stanowi ośmioboczna wieża z okrągłołukowymi otworami dzwonnymi. Fasadę flankują dwa niższe aneksy z okrągłołukowymi blendami. Na osi fasady znajduje się okrągłołukowy portal główny z archiwoltą dekorowaną stiukowym ornamentem roślinno-geometrycznym. W tympanonie portalu umieszczono tondo z ikoną Chrystusa Pantokratora.
Elewacje świątyni są otynkowane. Elewacje nawy rozczłonkowane są pilastrami, między którymi mieszczą się okrągłołukowe okna. Pilastry dekorują również naroża ryzalitu fasady. Całą świątynię, powyżej pilastrów, a poniżej gzymsu koronującego obiega fryz arkadkowy. Takim samym fryzem dekorowana jest ośmioboczna wieża poniżej gzymsu koronującego. Jedynie prezbiterium obiega fryz w postaci wici roślinnej.
Świątynię przykrywają dachy blaszane. Nawa przykryta jest czteropołaciowym dachem namiotowym, zwieńczonym sygnaturką z baniastym, blaszanym hełmem. Ośmioboczną wieżę przykrywa wysoki, ośmiopołaciowy dach namiotowy, zwieńczony również baniastym, blaszanym hełmem. Aneksy przykrywają łamane dachy pulpitowe, natomiast prezbiterium – dachem dwuspadowym, a nad absydą trójpołaciowym.

Do wnętrza świątyni wchodzi się przez portal główny i kruchtę, w której znajdują się schody prowadzące na chór muzyczny, otwarty do nawy trzema arkadkami, imitującymi romańskie triforium. Okrągłołukowe, dwuskrzydłowe drzwi między kruchtą i nawą imitują romańskie biforium.
Niewielka nawa cerkwi, ciepłe oświetlenie, barwy żółte, brązowe i złote oraz posadzka wyłożona dywanami sprawiają, że jest to wnętrze przytulne.
Nawę od prezbiterium oddziela drewniany, dwurzędowy ikonostas, pochodzący z 4 ćwierci XIX wieku, z ikonami Matki Bożej z Dzieciątkiem, Chrystusa Nauczającego, a z prawej strony z ikoną Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Nad carskimi wrotami ikonostasu mieści się ikona Ostatniej Wieczerzy, a na drzwiach diakońskich –wizerunki św. Michała Archanioła i św. Gabriela Archanioła.
Na sklepieniu prezbiterium widnieje malowidło św. Ducha w promienistej glorii, w otoczeniu serafinów.
Prezbiterium znajduje się na niewielkim podwyższeniu, podobnie jak pseudotransept oddzielony od nawy ścianą z arkadą otwartą na ikonostas.
Ściany cerkwi pokrywa polichromia z motywami krzyży greckich, wici roślinnej i ornamentów geometrycznych, natomiast sklepienie nawy zdobi plafon z wizerunkiem Chrystusa Pantokratora, a w przyłuczach arkad (przy prezbiterium i przy chórze muzycznym) umieszczono wizerunki czterech ewangelistów.

Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kaliszu jest prawosławną cerkwią farną, jedną z czterech parafii wchodzących w skład dekanatu Łódź, diecezji łódzko-poznańskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Cerkiew ta świadczy o wielonarodowej, wielokulturowej i wielowyznaniowej przeszłości Kalisza.
13 lutego 1994 roku kaliska cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła została wpisana do rejestru zabytków miasta Kalisza.

Rozwinięcia klubowiczów

dodaj rozwinięcie do artykułu
Dodaj rozwinięcie do artykułu

Galeria zdjęć Kalisz – cerkiew prawosławna

pokaż całą galerię zdjęć
Kalisz - cerkiew Św. Apostołów Piotra i PawłaKalisz - cerkiew Św. Apostołów Piotra i PawłaKalisz - z prawej wieża cerkiewna, z lewej wieża kolegiaty NMPKalisz - cerkiew Św. Apostołów Piotra i Pawła, wieżaKalisz - cerkiew Św. Apostołów Piotra i Pawła, kopuły świątyniKalisz - cerkiew Św. Apostołów Piotra i PawłaKalisz - cerkiew Św. Apostołów Piotra i Pawła, nawaKalisz - cerkiew Św. Apostołów Piotra i Pawła, wieżaKalisz - cerkiew Św. Apostołów Piotra i Pawła, ikona Chrystusa PantokratoraKalisz - cerkiew Św. Apostołów Piotra i Pawła portal
Dodaj zdjęcie do galerii - podziel się wrażeniami z tego miejsca
Uwaga! Akceptowane formaty to jpg, gif, png
Plik zdjęcia

Opis do zdjęcia

Wasze komentarze

Kalisz – cerkiew prawosławna

  • Kraina:Wielkopolskie
  • Miejscowość:Kalisz
  • Okolica:kaliski
  • Kategoria:klasztory, kościoły
  • Odwiedzin:92
Jak oceniasz ten materiał:
0 1

Ciekawostki Wielkopolskie


Imprezy Wielkopolskie


Noclegi Wielkopolskie


W okolicy

© 2009-2019 Intour.pl - Wszelkie prawa zastrzeżone.
logo dotpay
Rozliczenia transakcji kartą kredytową i e-przelewem
przeprowadzane są za pośrednictwem Centrum Rozliczeniowego Dotpay
zamknij okno
Fotografia stanowi własność autora. Kopiowanie i rozpowszechnianie fotografii bez jego zgody jest zabronione.