Atrakcje turystyczneGaleria zdjęćSpołeczność
Domki letniskowe Łódzkie
Agroturystyka Łódzkie
Kwatery prywatne Łódzkie
Apartamenty Łódzkie
Pensjonaty Łódzkie
Hotele Łódzkie
Ośrodki wypoczynkowe Łódzkie
imprezy integracyjne Łódzkie
Zamki, ruiny Łódzkie
Grody, grodziska Łódzkie
Pałace, dwory Łódzkie
Kurhany, cmentarze, grobowce Łódzkie
Biesiady i turnieje rycerskie Łódzkie
kopalnie, jaskinie, podziemia Łódzkie
Bary Łódzkie
Zobacz profil klubowicza TintuLintu

Inowłódz – ruina zamku królewskiego

dodał(a): TintuLintu
ostatnia aktualizacja 2021-10-13 18:31
Drukuj artykuł
Zamek w Inowłodzu był jednym z kilkudziesięciu zamków królewskich, wzniesionych przez króla Kazimierza Wielkiego.

Już w XI wieku, w miejscu obecnego Inowłodza, w zakolu Pilicy, na lewym brzegu rzeki istniała osada, otoczona podmokłymi łąkami. W XI wieku na pobliskim wzgórzu wzniesiono również kościół pw. św. Idziego, ufundowany w 1086 roku przez Władysława Hermana. Od II połowy XII wieku Inowłódz wraz z okolicznymi miejscowościami należał do Księstwa Łęczyckiego, które w 1352 roku stało się częścią Zjednoczonego Królestwa Polskiego, jako województwo łęczyckie.

Prawa miejskie Inowłódz otrzymał w połowie XIV wieku z rąk króla Kazimierza Wielkiego. W 1356 roku, na północny zachód od miasta, na sztucznie usypanym kopcu rozpoczęto budowę zamku królewskiego, którą ukończono 10 lat później. Mury miejskie zostały wówczas połączone z murami kurtynowymi warowni.
Powstała graniczna twierdza, której celem była ochrona granicy między Królestwem Polski i Księstwem Mazowieckim. Zamek chronił również komorę celną przy brodzie na Pilicy, którędy prowadził ważny szlak handlowy.

Warownię zbudowano w stylu gotyckim z miejscowego, żółto-brązowego piaskowca i cegły, na planie czworoboku zbliżonego do prostokąta o wymiarach ok. 49 x 31 m. Wysokość murów sięgała ok. 7 – 8 m, a grubość wynosiła 2,4 m. Mur obwodowy zwieńczony był krenelażem, pod którym od strony dziedzińca znajdował się ganek strażniczo-obronny.
Oktagonalna wieża o średnicy 10,5 m, w północno-wschodnim narożniku wystawała ok. 5 m poza lico północnego i wschodniego muru obwodowego. Posiadała ona mury o grubości ok. 3,5 m. Wejście do wieży prowadziło jedynie z ganku strażniczego wschodniej kurtyny. Wnętrze wieży posiadało prawdopodobnie cztery kondygnacje, oświetlone niewielkimi okienkami, a przyziemie mieściło loch więzienny. Wieżę przykrywał stożkowy lub ośmioboczny dach.
Wieża ta służyła jako stanowisko obserwacyjne z widokiem na miasto i przeprawę przez Pilicę. Chroniła też wjazd do zamku, usytuowany we wschodniej kurtynie, czyli od strony miasta otoczonego murami. Wjazd do zamku prowadził przez drewniany most przerzucony nad fosą. Północno-wschodnia wieża prawdopodobnie miała też pełnić funkcję donżonu (wieży ostatecznej obrony).
W południowym murze kurtynowym znajdowała się też druga, niższa wieża, zbudowana na planie prostokąta o bokach 8,7 x 10 m, z murami grubości 2,4 m. Do przyziemia tej wieży prowadziło wejście bezpośrednio z dziedzińca, natomiast na wyższą kondygnację można było się dostać tylko przez wschodnie lub zachodnie wejście z chodnika strażniczego. Wieża ta być może łączyła mury zamkowe z murami obronnymi miasta.
Wewnętrzną zabudowę warowni stanowiły dwa dwukondygnacyjne skrzydła.
Skrzydło zachodnie mieściło trzy izby. Wejście do budynku znajdowało się w środkowym pomieszczeniu, skąd można było dostać się do pozostałych izb. W pomieszczeniu południowym z ceglaną posadzką mieściła się prawdopodobnie kuchnia zamkowa. Wszystkie trzy pomieszczenia posiadały niewielkie okna i zapewne pełniły funkcje gospodarcze. Na piętro prowadziły drewniane schody zewnętrzne i ganki. Okna były tu większe, z kamiennymi, profilowanymi obramieniami. Na piętrze znajdowały się pomieszczenia mieszkalne, w tym tzw. wielka sala, która była oficjalnym pomieszczeniem zamkowym.
Skrzydło północne, dostawione do zachodniego, zajmowało ok. 40 m długości północnego muru kurtynowego. Skrzydło to na parterze również posiadało trzy pomieszczenia, w tym stajnię. Jedyne wejście do tego budynku prowadziło właśnie przez stajnię. Za nią mieściło się niewielkie pomieszczenie – być może przeznaczone na oporządzenie jeździeckie, za którym znajdowało się jeszcze jedno, większe pomieszczenie. Piętro skrzydła północnego było dostępne przez zewnętrzne schody i drewniany ganek.
Zamek, w odległości 8 m od murów obwodowych, otaczała fosa o szerokości 20 m i głębokości 1,5 m, zasilana wodami Pilicy poprzez przekopany kanał. W ten sposób zapewniono stały przepływ wody, która w północno-wschodniej części fosy, poprzez niewielkie stawy odpływała do rzeki, już poza murami miasta. Brzegi fosy wzmocniono drewnianymi balami ułożonymi wzdłuż brzegów, które utwierdzono wbitymi w dno pionowymi palami.

Ok. 1387 roku Inowłódz wraz z zamkiem, prawdopodobnie jako zastaw, stał się własnością braci Jana i Abrahama Nowodworskich herbu Nałęcz.

W związku z pogorszeniem się stosunków Polski z księciem mazowieckim Siemowitem IV, król Władysław Jagiełło, chcąc dysponować przygraniczną warownią, w 1393 roku wykupił zastaw i przywrócił zamek do własności królewskiej.
Monarcha zlecił też przebudowę i rozbudowę warowni. Pod koniec XIV wieku wzniesiono dwukondygnacyjne, mieszkalne skrzydło południowe pomiędzy czworoboczną wieżą, a skrzydłem zachodnim. Drugi dwukondygnacyjny budynek stanął w południowo-wschodnim narożniku, między czworoboczną wieżą, a murem wschodnim. Pomiędzy skrzydłem południowym i północnym zbudowano mur z furtą, dzielący dziedziniec na dwie części: zachodnią mieszkalną i wschodnią użytkową. Rozbudowa ta, spowodowana być może większą załogą, znacznie zwiększyła powierzchnię pomieszczeń zamkowych kosztem dziedzińca.
Władysław Jagiełło kilkakrotnie rezydował w inowłodzkim zamku.
Pod koniec swego panowania, król Władysław Jagiełło powołał kasztelanię inowłodzką. Pierwszym kasztelanem został zaufany dworzanin króla – Piotr ze Strykowa.

W 1458 roku król Kazimierz Jagiellończyk wydzierżawił inowłodzki zamek marszałkowi mazowieckiemu – Wincentemu z Giżyc herbu Gozdawa.
Po nim warownię przejęli Leżeńscy herbu Nałęcz.

W 1515 roku zamek w Inowłodzu odkupił od małogoskiego kasztelana Jana Leżeńskiego biskup włocławski – Maciej Drzewicki herbu Ciołek, wraz ze swym bratem Adamem – kasztelanem radomskim.
W 1519 roku w mieście wybuchł groźny pożar, który strawił miasto i uszkodził zamek. Drzewiccy w latach 1521 – 1526 dokonali przebudowy warowni, nadając jej cechy renesansowej rezydencji. Zamurowano wówczas starą bramę we wschodniej kurtynie, a nowy wjazd umieszczono w czworobocznej wieży południowej. W wieży tej, na wyższej kondygnacji przebito otwór bramny o szerokości 2,5 m, a w dawnym przyziemiu wieży powstała piwnica, w której mieściła się przeciwwaga zwodzonego mostu. Zlikwidowano wtedy nadwątlone północne skrzydło zamku. Podniesiono poziom dziedzińca o 3,5 m, co spowodowało, że dawne pomieszczenia przyziemia stały się piwnicami. Zapewne podwyższono wówczas mury kurtynowe i nadbudowano obie wieże. Po zamurowaniu starej, wschodniej bramy, zbudowano podpiwniczone skrzydło wschodnie wzdłuż całej wschodniej kurtyny. Powiększony i podniesiony dziedziniec został wybrukowany.
Po kolejnym pożarze w 1562 roku, warownia inowłodzka pozostająca nadal w rękach rodu Drzewickich, znów została nadwątlona. Podczas prac remontowych, trzy naroża murów obwodowych wzmocniono potężnymi szkarpami. Do południowej wieży bramnej dobudowano krótkie przedbramie. Zlikwidowano wówczas część piwnic, a we wschodnim skrzydle powstała latryna. Przy okazji remontu zmodernizowano nieco układ pomieszczeń, a także zmieniono wystrój wnętrz.

Ostatnimi mieszkańcami inowłodzkiego zamku byli członkowie rodu Lipskich herbu Łada.
W 1648 roku nowy kasztelan Jan Olbracht Lipski z Lipia zdecydował się również na przebudowę zamku. Podczas tej niedokończonej modernizacji zbudowano piece kaflowe, wstawiono ozdobne portale drzwiowe, a także przebudowano latrynę.

Remont zamku został przerwany przez najazd Szwedów na Polskę. We wrześniu 1655 roku pod Inowłodzem miała miejsce potyczka wojsk Stefana Czarnieckiego z wojskiem szwedzkim. W rejonie Piotrkowa Trybunalskiego i Inowłodza wybuchło powstanie przeciwko Szwedom. Inowłodzki zamek kilkakrotnie przechodzący z rąk do rąk, ulegał zniszczeniu. Dodatkowo, wycofujący się Szwedzi w 1657 roku podminowali i wysadzili w powietrze południowo-wschodni narożnik warowni.

Od tego momentu nikt nie podjął próby odbudowy zamku, który powoli popadał w ruinę.
W XIX wieku łódzki fabrykant Antoni Urbanowski dopuścił się rozbiórki murów zamkowych. Wywoził on z zamkowych ruin kamień, którym umacniał brzeg Pilicy, planując tam jakąś inwestycję. W 1896 roku, dzięki interwencji miejscowego aptekarza, prace rozbiórkowe zostały wstrzymane. Pomimo oficjalnego zakazu rozbiórki zamku, ruiny nadal były miejscem pozyskiwania budulca. W ten sposób doprowadzono do całkowitego zniszczenia XIV-wiecznej warowni. W kolejnych dekadach niewielki pagórek z ruinami zamku porosła trawa i dziko rosnące krzaki, dzięki czemu do czasów współczesnych dotrwała bardzo słabo zachowana ruina.

Po II wojnie światowej, w latach 1949, 1973 – 75 i 1977 – 85, podejmowano prace archeologiczne na terenie zamku. Podczas tych prac odkryto relikty średniowiecznych murów i zabezpieczono je w postaci trwałej ruiny. Wydobyto też bardzo dużo zabytkowych detali w postaci przedmiotów metalowych, ceramiki, fragmentów kafli, czy detali z obrobionego kamienia.
Badania archeologiczne i odsłonięcie zachowanych murów sfinansował Wojewódzki konserwator zabytków w Piotrkowie Trybunalskim oraz Urząd Gminy Inowłódz. Planowano również odbudowę zamku, lecz na ten cel nie znaleziono funduszy.

Dopiero w 2005 roku ruina zamku została objęta planami odbudowy i rekonstrukcji. Prace rekonstrukcyjne rozpoczęto w 2008 roku. Odgruzowano wówczas zabytek oraz odsłonięto piwnice i mury przyziemia. W 2010 roku Gmina Inowłódz otrzymała dofinansowanie z funduszy europejskich, co pozwoliło na konserwację ruin oraz częściową rekonstrukcję niektórych elementów dawnego zamku i adaptację kilku pomieszczeń.

W wyniku tych prac zabezpieczono i nadbudowano wieżę oktagonalną, na szczycie której umieszczono punkt widokowy, a w wieży stałą ekspozycję historii zamku.
Wyeksponowano fundamenty murów obwodowych warowni, a na dziedzińcu fundamenty północnego i zachodniego skrzydła zamkowej zabudowy. Dziedziniec i wnętrze rozebranego w końcu XIV wieku domu północnego, zostały wybrukowane, natomiast posadzkę domu zachodniego wyłożono klinkierem.
Odbudowano przyziemie skrzydła wschodniego oraz piwnice i parter skrzydła południowego, w których zaadaptowane pomieszczenia przeznaczono na cele kulturalno-turystyczne.
Podniesiono również mury przedbramia, a południową wieżę bramną nadbudowano tylko do wysokości ścian skrzydła południowego. Do bramy doprowadzono długi most (szkoda, że nie zwodzony), przerzucony nad szeroką, nawodnioną fosą.
Prace budowlano-rekonstrukcyjne zakończono w 2012 roku.

15 czerwca 2013 roku odbyło się oficjalne otwarcie dla ruchu turystycznego zabezpieczonej, trwałej ruiny zamku kazimierzowskiego w Inowłodzu.

Obecnie w pomieszczeniach zamkowych mieści się punkt Informacji Turystycznej, a także znalazł tu swą siedzibą Gminny Ośrodek Kultury z Biblioteką Publiczną i czytelnią, klubem, salą widowiskową, salą ekspozycyjną, salą gier świetlicowych oraz zapleczem gospodarczym i sanitarnym.
Inowłódz zyskał nową atrakcję turystyczną, która świadczy o długiej historii miejscowości, a mieszkańcy – nowoczesne centrum kultury w XIV-wiecznym zabytku.

Rozwinięcia klubowiczów

dodaj rozwinięcie do artykułu
Dodaj rozwinięcie do artykułu

Galeria zdjęć Inowłódz – ruina zamku królewskiego

pokaż całą galerię zdjęć
ruina zamku w Inowłodzu - sala wystawowa, Bleriot XI - pierwszy samolot, który przeleciał nad Inowłodzemruina zamku w Inowłodzu - wystawa malarstwaruina zamku w Inowłodzu - widok z mostu na północno-zachodnią przyporęRuina zamku w Inowłodzu - w podziemnej sali wystawowejRuina zamku w Inowłodzu od strony północno-wschodniej z wieżą oktagonalnąRuina zamku w Inowłodzu - most wschodni, prowadzący do pierwotnej bramyRuina zamku w Inowłodzu, fosa i mostRuina zamku w Inowłodzu - południowo-wschodni narożnik murówRuina zamku w Inowłodzu - most prowadzący do bramy południowejRuina zamku w Inowłodzu - południowa kurtyna i południowo-zachodnia przypora
Dodaj zdjęcie do galerii - podziel się wrażeniami z tego miejsca
Uwaga! Akceptowane formaty to jpg, gif, png
Plik zdjęcia

Opis do zdjęcia

Wasze komentarze

Inowłódz – ruina zamku królewskiego

  • Kraina:Łódzkie
  • Miejscowość:Inowłódz
  • Okolica:tomaszowski
  • Kategoria:Zamki, ruiny
  • Odwiedzin:326
Jak oceniasz ten materiał:
0 3

Ciekawostki Łódzkie


Imprezy Łódzkie


Noclegi Łódzkie


W okolicy

© 2009-2022 Intour.pl - Wszelkie prawa zastrzeżone.
logo dotpay
Rozliczenia transakcji kartą kredytową i e-przelewem
przeprowadzane są za pośrednictwem Centrum Rozliczeniowego Dotpay
zamknij okno
Fotografia stanowi własność autora. Kopiowanie i rozpowszechnianie fotografii bez jego zgody jest zabronione.